» » СҮЙЕГИ БЕККЕМ ИНСАН ЕДИ…

СҮЙЕГИ БЕККЕМ ИНСАН ЕДИ…

СҮЙЕГИ БЕККЕМ ИНСАН ЕДИ…
СҮЙЕГИ БЕККЕМ ИНСАН ЕДИ…
Қаршадайынан заманның алағай-булағай дәўирлеринде басына қандай ислер түссе де қайыл болып, ашаршылық, колхозласыў дүзими, қыян-кески қанлы урыс, урыстан кейинги халық хожалығын қайта тиклеў, бес жыллықлар, қайта қурыў, ғәрезсизлик жылларын бир ийиннен атқарып, бәрқулла оттың ишинде де «қудай сақлап», өзи де тәўбеге келип, бүгинлиги ғәрезсизлик жылларына жетип, көпти көрген, кексе әўладлар ўәкиллериниң бири, теберик апамыз Орынгүл Сәдиўақасованың портретине штрихлар сызып, тарийх жылнамасында қалдырмақшымыз. Өй деўимиздиң мәниси, бул кисиге СИЗ туўралы бир нәрсе жазбақшымыз десек, басқаларды үлги тутып, өре бастырмай жүр еди. Оның қайтпас ғайраты, тәўекелшилиги, қай исте болсада ески аўқамның аласапыранлы жылларында да мойынтаўлық етпей, заман ағымына сай кекселик жасында да ҳадалый еткен хызметлерин үлги тутсақ арзыйды.
Ол екинши дүнья жүзилик урыстың басланыўы менен саўаш майданына өз арзасы менен атланды. Ленинград қамалы, бир қанша елатлы пунктлерди азат етиўге қатнасып атырған жаўынгерлерге қол-қанат болды. Қанлы урыс жылларында «полуторка» машинасын айдап, саўаш майданларындағы жаўынгерлерге азық-аўқат тасыды, медициналық жәрдем көрсетти. Оның үй архивинде И.В. Сталин қол қойған «Алғыснама» сы көздиң қарашығындай сақлаўлы тур.
Сырттан қарағанда нәзик болып көрингени менен ҳаслында онда ерлерге тән жигер, басқарыўшылық-шөлкемлестириўшилик уқыбы, туўрылық, қайтпас бир сөзлилиги, табанлылық қәсийетлери бар ҳаял тәбиятлы ер адамлардың бойынан табыла бермейтуғын туўры сөзлилик, кимди болсада бир сескендирмей қоймайды. Бул апамыз бенен жумыс бабанда дийдар несип болсаңыз, ким болыўыңнан қатий нәзер сени «көремиз» емес, «болады» дегизетуғын нәзери өткир, ғайбар, талапшаң апаларымыздың баслысы екенлигин тән аласыз. Сениң ҳәмелиң, абройың, жуўқалығың, ҳийлекерлигин оған «бир тийин». Лекин, кеўлин таўып сөйлесең әпиўайы қарапайым, саўдыраған ақ көкирек екенлигин билесиз. Сонлықтан апамызға шымбайлылар бәрқулла иззет-ҳүрмет көрсетип, алдынан кесе өтпейди. Ҳәмме де сыйлағанның қулы. Буныңдай жоқары мәртебеге, ҳүрметке ерисиў ҳәммениң де қолынан келе бермейди. Оның ел-халқы, бүгинги келешегимиз ушын мәртлерше қан кешкен аласапыранлы өмир жолы ҳәммемиз ушын сабақ болады. Ол жүрген жеринде туўрылық ушын гүресип, жасларға ақыл-нәсият айтыўдан ҳасла жалықпайды. Узақ жыллар бойы Шымбай районы «Нураный» қорының баслығы, мәсләҳәтшиси болып, урыс ҳәм мийнет ветеранларын, ғәрип-қәсирлерди, жетим-жесирлерди социаллық жақтан қорғаўда өмириниң ақырына шекем баўырманшылық етти.
Бир нешше орден-медаллардың, «Ҳүрмет жарлығы»ның ийеси, урыс ҳәм мийнет ветераны Орынгүл апа Сәдўақасоваға бағыш еткен сөзлеримизди сүйикли жазыўшымыз Сарыгүл Баҳадырованың «Биз өзимиздиң батырлығымызды Тумаристен, сулыўлығымызды Заринадан, қайсарлығымызды Спаретадан, муҳаббатқа садықлығымызды Одатидадан нәсил болып қалған миллий өмиршең минез-қулқымыз сыпатында қараймыз» деп ҳаял-қызларымызды байрақ етип, шыңларға көтермелеп жазған өткир сөзлери менен жуўмақлаймыз.

Бекбай САПАРОВ, журналист.

О.САДУАКАСОВАНЫН МИЙНЕТ ЖОЛЫ ХАМ ХЫЗМЕТЛЕРИ
Садуакасова (Садвакасова) Орынгуль -1923-жылы Казахстан ССРы Кызыл-Орда областы Казалы районында жарлы-дийкан семьясында тууылган. Миллети казашка.
Маглыуматы жокары. 1951-1953-жыллары республикалык еки жыллык партия мектебинде окыган, партия хызметкери.
Ол рус, узбек хам каркалпак тилин биледи.
У.1942 ж Кыргызстан ССР Токмак каласындагы Ортаазия аскерий округинде курсант;
УП. 1942 ХI.45 1-Узакшыгыс фронтында шофёр, 54 РАБ 627 БАО, п\п65270 ;
XI.1945 VIII.47 жыллары Кызыл-Орда областы Кармакчин районы механика заводында плановик счётчик, литейный цехынын счётчиги;
III.1947-III.1949 ККАССР Шаббаз районы аткарыу комитети улыума болими баслыгы;
III.1949-IX.1951 ККАССР Шаббаз райкомпартиясы секретары жардемшиси КП Узбекстана;
IX.1951-VIII.1953 Узб.ССР Республикалык жокары партия мектебинин тынлаушысы;
VIII.1953-III.1954 ККАССР КП Узбекстана Шаббаз райкомпартиясы хаял-кызлар менен ислесиу болими баслыгы;
III.1954-I.1957 ККАССР КП Узбекстана Шаббаз райкомпартиясы улыума болиминин баслыгы;
I.1957-X.1958 ККАССР КП Узбекстана Кенес райкомпартиясы екинши секретары;
VI.1958-IV.1959 ККАССР Чимбай районы Кенес совхозы партком секретары;
V.1959-XI.1960 ККАССР Чимбай калалык Совети баслыгы;
III.1961-VI.1963 ККАССР Чимбай колхоз базары баслыгы;
V.1963-VII.1992 ККАССР Чимбай райоынлык маденият болими баслыгынын орынбасары;
III 1961 VI 92г. ККАССР Чимбай районы «Созпечать» болими ага бухгалтери, бас бухгалтерии;
VII.1992-1996 КР Чимбай районы урыс хам мийнет ветеранлары Советинин баслыгы;
01.1997- КР Чимбай районы «Нураный» коры баслыгынын орынбасары;
VI.1958-1959 г Чимбай калалык Кенесинин депутаты.

МАМЛЕКЕТЛИК НАГРАДАЛАРЫ
1945 г. Уатандарлык урыстын екинши дарежели ордени;
1945 г. Германия устинен жениске ерискени ушын медалы;
1945 г.Япония устинен жениске ерискени ушын медалы;
1965 г.Женистин 20 жыллыгы медалы;
1967 г.СССР Кураллы кушлеринин 50 жыллыгы медалы;
1970 г.1941-1945-жыллардагы Уллы Уатандарлык урыстын Женистин 25 жыллыгы медалы;
1975 г.1941-1945-жыллардагы Уллы Уатандарлык урыстын Женистин 30 жыллыгы медалы;
1956 г. «Мийнетте айрыкшалыгы ушын» медалы;
1978 г. «СССР Кураллы Кушлерине 60 жыл» медалы;
1980 «Социалистлик жарыстын женимпазы» медалы;
1985 г. «Юбилейлик естелик белгиси»;
1985 г. 1941-1945-жыллардагы Уллы Уатандарлык урыстын Женистин 40 жыллыгы медалы;
1988 г. «СССР Кураллы Кушлерине 70 жыл» медалы;
1994 г. Озбекстан Республикасы «Жасорат» медалы;
Торт мартебе Каракалпакстан АССР Жокрагы Кенеси Президумынын «Хурмет жарлыгы» менен;
1992-жылы «Мустакаллик» медалы менен;
1995-жылы Женистин 50 жыллыгы медалы менен;
2001-жылы Озбекстан Республикасы гарезсизлигинин 10 жыллыгы кокирек нышаны менен сыйлыкланды.
«Социалистлик хам коммунистлик курылыста пидакерлик мийнет ушын» Озбекстан Компартиясы, Каракалпакстан АССР Жокаргы Кенеси, Каракалпакстан АССР Министрлер Кенеси атынан Хурмет грамотасы;
Уллы Октябрь социалистлик революциясына 60 жыл «Хурмет жарлыгы»;
«Правда востока» газетанын жумысына белсене катнасканы ушын Хурмет жарлыгы;
Каракалпакстан областлык ЛКСМ Узбекстана дузилгенине 60 толыу мунасибети менен жасларды коммунистлик руухта тарбиялаганы, экономика, мадениятты рауажлдырыуга белсене катнсаканы ушын «Хурмет жарлыгы»;
Озбекстан ветеранлар Совети Уллы Октябрь революциясынын 70 жыллык байрамы мунасибети менен Хурмет жарлыгы;
Озбекстан райкомпартиясы Халык депутатлары Чимбай районлык Кенеси, Чимбай районлык аскерий комиссарияты Уллы Уатандарлык урыстын Женисине байланыслы «Естелик диплом»;
Шымбай районы хакими атынан ОзР Кураллы Кушлеринин дузилгенине13 толыу мунасибети менен «Хурмет жарлыгы»;
Шымбай районлык хаял-кызлар комитети 8-март Хаял-кызлар куни мунасибети менен мийнетте жокары табысларга ерискени жамийтелик жумысларга белсене катнасканы ушын «Хурмет жарлыгы»;
ОзЛибер.ДП 9-май Еслеу хам кадирлеу куни мунасибети менен Хурмет жарлыгы;
Уллы Женистин 55 жыллыгы менен Чимбай районлык «Матбуот таркатувчи» жамийети Хурмет жарлыгы;

ГАЗЕТА-ЖУРНАЛЛАРДАГЫ МАТЕРИАЛЛАР
- Ш.Бабашев: «Каракалпакстанлы жауынгерлердин кахарманлыклары манги жасайды» Нокис, Каракалпакстан 2011ж 40-бет сууретли хабар;
-«Еркин каракалпакстан» 1-май 1994 ж Б.Дощанов «Бизге коп нарсе керек емес» О.Садуакасова менен интервью;
- «Шымбай хауазы» О.Тохымбетов «Мынлардын бири» сууретли макалсы;
- «Советская Каракалпакия » 21-июнь 1986ж У.Рахметуллаев «Открытые сердце Орынгуль» сууретли макала;
«Шымбай хауазы» 11-ноябрь 1993ж О.Садаукасова «Адам адамга керек»;
-«Вести Каракалпакстана» О.Садуакасова 24-август 1994 «»Нам забыть не дано, АО нас забыли»;
- «Вести Каракалпакия» 13-май 1995 ж «Мы очень верили, поэтому победили» сууретли репортаж;
- «Шымбай хауазы» 1-май 1997 ж О.Садуакасова «Ветеранларды коллап-кууатлайык»;
- «Нураний» 4-10-июнь 2004ж Сууретли хабар;
- «Шымбай хауазы» 1-15.06.2006 Сууретли хабар;
- «Шымбай хауазы» 18-март 2010ж «Жеткенде, жетпегендле бар..» сууретли макала;
- «Шымбай хауазы» 2-мапй 2013ж «Сууретли макала»;
- «Жаркын келешек» 5-май 2015ж «Март, кайсар инсанлар» сууретли репортаж;
материаллары жарияланган.

О.САДУАКАСОВАНЫН ОМИРБАЯНЫНАН
Садуакасова (Садвакасова) Орынгуль -1923-жылы Казахстан ССРы Кызыл-Орда областы Казалы районында жарлы-дийкан семьясында тууылды. Миллети казашка.
Маглыуматы жокары. 1951-1953-жыллары республикалык еки жыллык партия мектебинде окыган, партия хызметкери. Ол рус, узбек хам каркалпак тилин биледи.
Орынгуль Садуакасова ата-анасынан жаслай жетим калып, ауыл адамлары оны Казакстаннын Кызыл Орда уалаятындагы интернат уйине тапсырады. Коп узамай екниши жер жузилик урыс басланып, ол Кармашы районы аскерий комиссариятына урыска жибериуди отинип арза береди.
Усылай етип, Орынгул Садукасова 1942-жылы 10-май куни оз тилеги менен Уатан коргауга атланады. Ози менен бирге окыйтугын жетим кызлар Зылыйха Комекбаева, Вера Андереева хам баскалар менен бирге аскерий таярлыктан отеди.
Узак Шыгыста №4 автобатольонда №627 дивизиясында хызмет ислейди. 1945-жылы КПСС катарына кабыл етиледи. Канлы урыс майданларында Ушинши класс автоколоннанын «полуторка» автомашинасынын шофёры болып Сталинград, Курс сауашларында жауынгерлерге азык-аукат тасыды, медициналык жардемлер корсетти. Сауаш майданында жараланган солдатларды алып шыгып, дала госпиталына жеткериуде мартлерше хызмет етеди. Онын омириндеги умытылмас ерлиги Курс сауашында душпан снаряды болеги тийип жанган машинадагы 15 жарадар жауынгерлерди ок астынан аман куткарып, омирин саклап калады.
Урыстын сонгы жылларында самолётларга жанар май, запас болеклер тасыу, десантларды бегиленген орынларга жеткериу усаган аскерий уазыйпаларды мартлерше аткарады. 1945-жылы 1-Украина хам 1-Белоруссия фронтлары Берлинди коршау уактында олардын кураманда хар кандай аскерий тапсырмаларды кун-тун демей орынлап, Уатанга садыклыгын ис жузинде корсетеди. 9-май Женис байрамын Берлин каласында кутип алады. Кейин ол оз шоферлар колоннасы менен Япон самурайларына карсы урыска катнасады. Манчужурия, Порт-Артур, Мукдан, Корея, Кытай аймакларын япон баскыншыларынан тазалауда хызметлер етеди.
Усылай етип, март жауынгер кыз О.Садукасова Узак Шыгыстагы фронтлардан баслап, Германияга шекемги аралыкты кыян-кески сауашларга, япон баскыншыларына карсы канлы урысларга катнасып, узак аралыкты басып отти. Ол Уллы Уатандарлык урыс жыллларындагы мартлик хызметлери ушын И.В. Сталин кол койган «Алгыс хатын» алды.
Урыстан кейин ол келип Беруний (бурынгы Шаббаз) районлык партия аппаратында иследи. 1953-жылы Ташкенттеги партия мектебин питкерип келгеннен кейин Беруний райоынлык партия комитетинин улыума болими баслыгы болды. Урыс тилин еркин сойлейтугын шаккан кыз О.Садуакасова Ташкенттеги 3 жыллык жокары партия мектебине жибериледи.
Партия мектебин питкерип келгенен кейин даслеп 1956-жылы «Кенес» районлык партия комитетинин екинши секретары, кейин Шымбай калалык Совет аткарыу комитетинин передседатели уазыйпалрын аткарды. Бурынгы аукамнын уактында усылайынша партия, совет шолкемлери, баска да басшы тарауларда белсендилик пенен мийнетлер етти.
Омиринин сонгы жыллары Шымбай райоынлык «Нураный» корынын баслыгы болып, урыс хам мийнет ветеранларын коллап-кууатлады, жасларга акыл-кенеслерин айтыудан жалыкпады.
1941-1945-жыллардагы урыс хам мийнет фронты ветеранларына, «Хеш ким мехир хам итибардан шетте калмасын» сурени астында пармана болып, инсаныйлык жардем корсетиу, имканияты шекленгенлердин хал-жагдайынан тез-тез хабар алып, байрам саугаларын тапсырыуды шолкемлестирди. Ол шебер шолкемлестириуши, принципиал жумыста катал инсан еди. Сырттан караганда назик болып корингени менен хаслында онда ерлерге тан жигер, баскарыўшылык-шолкемлестириўшилик укыбы, туўрылык ушын гуресшен, кайтпас бир созлилиги, табанлылык касийетлери бар хаял табиятлы ер адамлардын бойынан табыла бермейтугын тууры созлилик канына синген инсан болды.
Шымбай районлык «Нураный» коры баслыгы болган жыллары сол уакыттагы социал-тамийнат болиминин баслыгы А.Даулетова, хызметкери Ш.Ниязкуловлар менен бирге жетим-жесирлерди, гарип-касерлерди социаллык жактан коргауда, ветеранларга пенсияларын, напакаларды уактында бериу жумысларын жеке кадагалауына алып, биргелесип аткарды. Женис куни, гарезсизлик байрамларында, баска да санели кунлерде район урыс хам мийнет ветеранларына кайырхомлык илажлар корсетип 10 мынга шекемги мугдарда пуллай, затлай бахалы саугалар тапсырыуга еристи. Шымбай районы хакимлиги менен бирликте урыс хам мийнет ветеранларына кауендерлер бекитип хам олардын жумысларын жеке кадагалауына алды. Урыс хам мийнет ветеранларын емлеу орынларына, санаторияларга жибериуде белсендилик корсетти.
Ойлаганы ел мапи ушын гуресшен О.Садукасова кай жерде ислемесин халкымыздын хурметине боленип, алгыска миясар болды. Уллы Уатандарлык урыс хам мийнет ветераны О.Садуакасова урыс хам мийнет втеранларынын катнасыуында жаслар менен жийи-жийи ушырасыулар откерип турды. Жасларга Уатан, бугинги бахытлы хам парауан турмыс ушын Каракалпакстанлы жауынгерлердин канлы сауаш майданларында калайынша гурес алып барганлары тууралы гурринлесиулер алып барды. Ол байрамларда, хаттеки тойларда аскерий патиотлык сезимдеги «Катюша» сыяклы косыклар айтып, ози бас-кас болып, «Лезгинка» ойына тусип, атирапка зауык багышлар еди.
Ол репрессия, ашаршылык жылларын корди, Уллы Уатандарлык урыска катнасты, урыстан кейинги халык хожалыгын кайта тиклеу, бес жыллыклар дауиринде, кайта курыу, гарезсизлик жылларында елимиздин тынышлыгы, социал-экономикалык жактан рауажланыуына салмаклы улесин косты. Тынышлыкты саклау, турли миллет хам халык уакиллери арасындагы оз-ара дослык, ауызбиршиликти саклауда жол басшылык етер еди.
Усындай халкымыздын елсуйер ул-кызларынын омир жолы, пидайы хызметлерин бугинлиги халкымыз яд етип, жасларымызга улги етип корсетиу кешеги, бугинги хам ертенги ауладлар алдындагы парызымыз болып есапланады.
Ауа, халкымыздын усындай Уатанга садык, гуресшен ул-кызларынын мартлик-жауынгерлик жолы, ел-халкына ислеген пидайы хызметлери Уатанымызды айлы-алемге танытады, мартебесин осиреди, келешек аўладларга бизден сабак болып, ертенимиз ушын да беккем руўхый негиз жаратылады, деген соз.
Бугинги бизин миллий армиямыз – мамлекетимиздин кауипсизлигин хам тураклылыгын саклауда, Уатанга терен суйспеншилик сезимлерин калиплестириуде, елимизде тынышлык хам тураклылыкты саклауда, озлеринин хар тареплеме жетилискен аскерий техникалары, сиясий хам руухый жактан жетилискен март жауынгерлерди тарбиялап шыгарыудагы тени-тай ыжок Кураллы Кушлеримиз халкымызда, асиресе жасларымызда мактаныш сезимлерин оятады.
Урыс хам мийнет ветераны, мархум О.Садуакасова Уллы Уатандарлык урыс жылларындагы мартлиги, урыстан кейинги елимизди социал-экономикалык жактан рауажландырудагы жемисли мийнетлери ушын хукиметимиздин (жокарыда атап корсетилгениндей) бир канша орден, медаллары, Хурмет жарлыклары менен сыйлыкланды.

Топлаган хам таярлаган Бекбай САПАРОВ.шаблоны для dleскачать фильмы

Пикир билдириу!

Атыныз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Кодды киритин:

Уксас материаллар:

«ӨШ АЛЫЎ» дың қурбанлары

80-жыллар... Шымбай қалалық Киров атындағы орта мектепте (ҳәзирги

Р.Длимова 80 жаста УСТАЗҒА ҲҮРМЕТ КӨРСЕТИЛДИ

Жақында Шымбай районындағы 38-санлы рус тилине қәнигелескен улыўма билим

ШЫМБАЙЛЫ ИНТЕРНАЦИОНАЛИСТ-ЖАЎЫНГЕРЛЕР

Қоңсылас Аўғанстан жериндеги қаралы күнлерди халқымыз

ЖАҢАДАН МУЗЕЙ АШЫЛДЫ

Еслеў ҳәм қәдирлеў күни алдынан Шымбай районындағы 43-санлы

Бас редактор Бекбай Сапаров

САПАРОВ Бекбай Кәримбай улы ҳаққында мағлыўмат...
Сораунама
Сизге сайтымыз унады ма?
Ауа
Як
Онша емес
Болады

Хабарландырыу>> Хаммеси

ЖАЗЫЛЫЎ-2018 (И.А.Крыловтың изинен)

АЙБОЛИТ ДОКТОР: Республикалық, районлық ҳәм тараўлық, бийғәрез, мәмлекетлик емес газета-журналларға үш ай, алты айға жазылып...
Жаналыклар>> Хаммеси
Логин
Пароль
Есте саклау