» » МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, САЛТ-ДӘСТҮРЛЕРИМИЗ

МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, САЛТ-ДӘСТҮРЛЕРИМИЗ

МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, САЛТ-ДӘСТҮРЛЕРИМИЗ
МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, САЛТ-ДӘСТҮРЛЕРИМИЗ
МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, САЛТ-ДӘСТҮРЛЕРИМИЗ
"БАЎЫРЫНА-ЕТЕГИНЕ" САЛЫЎЛАР
Бир айта кететуғын нәрсе — шаңарақтың туңғыш баласы үйленип, нәресте дүньяға келгенде ақлығын атасы яки анасының «баўырына салыў», баласыз болса туўысқанларының «етегине салыў» дәстүри бар. Енди ол бала «атасының баласы», «анасының баласы», етегине салған «туўысқаны»ның баласы болады. Олар нәрестени аймалап, бағады, қарайды. Бул бир жағынан «он үште отаў ийеси» болған жас урпаққа деген ғамхорлық болса керек. Себеби, ата-ана көпти көрген, турмыслық тәжирийбеси мол көп көйлек бурын тоздырған инсанлар. Олардың тәрбиясында болған баланың тили ерте шығады, еңбеклейди, Ҳәттеки, шүлдирлеп ерте сөйлейди. Үлкейе келе бала «мен атам»ның баласыман», «мен апам»ның баласыман», деп мақтаныш тутады. Халқымызда «Балаңды өсип-өнгенше, ақлығыңды өлгениңше бағасаң» деген ибара бар. Ақлығын баққан кемпир-ғаррылардың өмир жасы да әдеўир узайып отырған. Себеби, олар бир жағынан периштедей пәк нәрестениң атасы ҳәм апасына жақсы энергия тарайды. Екиншиден, олар ертеңги күнлерге исеним менен келешегинен үлкен үмит күтип жасайды. «Усы шырағымның сүннет тойын, мектепке барғанын, халық қатарына қосылып азамат болғанын, үйленгенин көрсем, шаўлық, қуўлық сүйсем» деп әрманлап, усындай арзыў-үмитлери оларды узақ жасатады, -дейди социологлар.

"АЙДАР-ТУЛЫМШАҚ" ҚОЙЫЎЛАР
Халқымыздың салт-дәстүрлериниң бири балаға «айдар қойыў», қыз балаларға «тулымшақ қойыў». Айдар қойғанда, баланың төбесинен бир шоқ шаш қалдырып, қалғанын пәки менен алып таслаған. Бала «айдар шаш»ты гейде желбиретип жүрсе, гейде моншақ дизбесин шашқа қосып Өрип те қойған. Бала сүннетке отырар гезде «айдар шашын» алып таслаған. Ерте де, гейбиреўлери мүшел жасына толғанша айдарлы болып жүрген. Гөнекөз қәриялардың айтыўынша, адамның көзи баладан бурын айдар шашқа түсип, ҳәр қандай «көз тийиў»ден сақлайды, деп те түсинилген.
Қыз балаларға кекил-тулымшақ (кекил улға да, қызға да) қойыўда өз алдына бир дүнья. Бунда ул балаларда маңлайынан бир тутам шаш қалдырып, ушын тегислеп, көзине түспейтуғын етеди. Ал қызларда болса, шашын пардозлаў ўақтында да ҳәзирде кекилин қалдырса, өзине қуба-қуп жарасып турады. Кишкене қыз ўақтында тек тулымшағын қалдырып, басқа шашын алып таслаған, бул «тил-көз»ден де сақлаған..
Қыз бала узатылар гезде тулымшағы жыйналып, шашына қосып өриледи, сәўкели кийеди. Бул ата-анасы, баўырлары менен хошласып, жаңа өмирге атланыўдың көриниси деп түсиниледи.

«ҚЫЗ ЖЫЙЫНЫ» деген не?
Е
ржеткен қыз балалардың өмириндеги умытылмас қуўанышлы мәўрит, қупия жыйын, турмысқа узатылар алдында яғный, тойға санаўлы күн қалғанда өткерилетуғын — «қыз жыйыны». Бунда тек қатар-қурбы, дослары, жақын жеңге-апасы, сиңлилери жыйналысып, ўақ-шағ болады. Бул қыздың узатылар алдындағы, өз шаңарағы, мешит-қәўими менен хошласыўы десекте болады. «Қыз жыйыны» дүнья халықларында да бар. Егер де «Gossip girl» сериалын көрген болсаңлар бас ролдеги Блэр Уолдрефтиң «қыз жыйыны» яғный, жаслар кешеси жақсы уйымластырылған. Қызлардың өз миллийлиги шеңбериндеги деклорациясы, оларды торттың сыртқы көринисине дейин Тиффани усылында безендиргени үлги тутарлық. Демек, «Қыз жыйыны»н өткериў ҳәр бир халықтың дәстүри, үрп-әдетине — жаслардың идеясына, шөлкемлестириўшисине ғәрезли болар екен. Булардың бәри, бабалар жолы, аталар изи менен баратуғын миллий халықлық тәрбияның ажыралмас бөлеги, қайнар көзи екенлиги ҳақ гәп.

Бекбай САПАРОВ таярлады.
шаблоны для dleскачать фильмы

Пикир билдириу!

Атыныз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Кодды киритин:

Уксас материаллар:

ТУРМЫСТАН ТҮЙГЕНЛЕРИМ (ана ҳәм бала тәбиятына т ...

Ата-ана баланы еркелеткенде, баўырына тартқанда «ақудай» дейди. Ашыўы келгенде,

Әпсана АНА ОТАЎ БОЛСА, ӘКЕ ҚОРҒАН

Балалығымда мына әпсананы еситкеним бар, ол жарқын келешегимиз болған

Миллий қәдириятларымыз «АЙДАР ТОЙ» БОЛЫП ӨТТИ

Халқымыздың салт-дәстүрлериниң бири балаға «айдар

БАЛА ЖОЛДАСЫ – «КИНДИК ШЕШЕ»

Бурынғының адамлары, яғный, гөнекөз кемпир-ғаррылар киндигин

МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, ДӘСТҮРЛЕР: ҮРДИС-ҮРДИМ ...

«Салтың болса, халқың бар, Халқың болса даңқың
Сораунама
Сизге сайтымыз унады ма?
Ауа
Як
Онша емес
Болады

Хабарландырыу>> Хаммеси

ЖАЗЫЛЫЎ-2018 (И.А.Крыловтың изинен)

АЙБОЛИТ ДОКТОР: Республикалық, районлық ҳәм тараўлық, бийғәрез, мәмлекетлик емес газета-журналларға үш ай, алты айға жазылып...
Жаналыклар>> Хаммеси
Логин
Пароль
Есте саклау