» » ЖҮЗИ ШЫРАЙЛЫНЫҢ, СӨЗИ РАЙЛЫ БОЛАДЫ

ЖҮЗИ ШЫРАЙЛЫНЫҢ, СӨЗИ РАЙЛЫ БОЛАДЫ

ЖҮЗИ ШЫРАЙЛЫНЫҢ, СӨЗИ РАЙЛЫ БОЛАДЫ
ЖҮЗИ ШЫРАЙЛЫНЫҢ, СӨЗИ РАЙЛЫ БОЛАДЫ
ЖҮЗИ ШЫРАЙЛЫНЫҢ, СӨЗИ РАЙЛЫ БОЛАДЫ
ЖҮЗИ ШЫРАЙЛЫНЫҢ, СӨЗИ РАЙЛЫ БОЛАДЫ
Бәркамал әўладты тәрбиялаў, кәмилликке ерисиў машақатлы мийнетти талап етеди. Бәринен де бурын, әтирапындағы адамлар менен жақсы, мүлайым, сыпайы қатнасы, шийрин сөзли болыў, турпайы болмағыр гәп-сөзлерден сақланыўлары инсанның кәмалатқа жетип атырғанынан дерек береди.
Бурынғының адамлары адамды жаман ойдан қашырыў ушын жүзиндеги кишигирим бөртпениде «шешек гүл», деп жақсыға жорыйтуғын болған. Жас босанған ҳаялды болса «ай-күни жетипти», «көзи жарыпты», «аман-есен босаныпты» дегенге усаған сөзлери менен тәрийплейди. Ҳәттеки, «ләббай» деп жуўап күтетуғын, гәпин баслаў алдынан «Сизиң рухсатыңыз бенен», дейтуғынлар баршылық. Тиришилик ғамында пидайы мийнет, халыққа хызмет етип атырған халықшыллығы басым азаматларға қарата «Илайым, исиңиз мудамы оңынан келсин», «Қудайым, бере берсин» деп дуўа етип отырған.
№айтыс болғанларды болса, «аманатын тапсырыпты», «жақсы адам еди» сыяқлы гәплер менен жеткеретуғын болған.
Ерли-зайыплылардың бири-бирин «анасы», «ағасы», «елтим» қартайған шағында «ғаррым», «кемпирим» деп ҳүрметлеўи, жас өспиримлерди «жақсы қыз», «ай қыз», «ата»сының (апа»сының), «әке»синиң, «Ана»сының баласы» «пал қызы», «қарағым», «шырағым» деп баўырманлық мүнәсибетте болыўлары да, шаңарақлық тәрбияның шырайлы, үлги тутарлық көриниси болады.
От басы, ошақ қасын мисли жәннет бағшасындай жаснатыў ушын ер өз ҳадал мийнети, ал, ҳаял ақыллылығы, шийрин сөзи менен жубайын сыйласа, липас болып бир-бириниң айыбын ҳәм кемшилигин жаба алса, Жаратқанның разылығына жетиседи. Шаңарақ сондай бир қорған, оның тырнағын беккемлеў, дийўалын көтериў ушын узақ ўақыт, тынымсыз ҳәрекет, уқып керек болады. Тилекке қарсы, гейде бул бойынша билим, тәжирийбе, сабыр-тақат жетиспегенлиги себепли шаңарақлар шайпалады. Арзымаған себеп пенен бийгүна перзентлер тири жетим қалады. Ҳәр қандай шаңарақ тынышлығының тийкарғы шәрти-өз-ара келисим, бир-биреўине болған исеним болып есапланады.
Ғалаба хабар қуралларында айтылып, жазылып атырғанындай, ҳәзирги ўақытта айырым жасларымыз, жасы үлкен, жасы кишлеримиз, өз-ара сөйлесиў қарым-қатнасығындағы айырым өкинишли жағдайлар адамды ренжитеди. Бундай өрескил ҳәрекетлер базар жайлардағы саўда-сатық ислеринде тутыныўшы яки қала берди қапталындағы отырған жеке исбилерменлер менен, транспортлардағы жолаўшылар арасында аўзына келгенин салдырып сала бергенлерин айтыўға тил уялады. Нашар бендеси бола тура туўрылап сөгинеди, қарғанады. Булар айырым заманласлардың руўхый келбетиниң бир шетинен унырап баслағаны емес пе? Әлбетте, соныңдай жақсы сөзлеримиз бола турып, пикиримизди жаман болмағыр гәп-сөзлер менен аңлатыўымыз, бир-биримизден узақластырмайды, деп ҳеш ким кепиллик бере алмайды. Егер де балалар менен де тилин таўып сөйлеспесек, бара-бара әтирапындағыларды жаман көретуғын, өш, кек алыўға бейим болып ержетиўи турған гәп.
Қулласы кәлам, халқымыздың «Жақсы гәп-жан азығы», «Жақсы сөзиң- жарқын жүзиң», «Жүзи шырайлының, сөзи райлы болады» дегенлери де тегиннен айтылмаса керек. Мәселенкиден, сериалларда, спектакллерде унамсыз роллерди атқарыўшылардың түр-түси де сайма-сай болады, оларды да таңлап алады. Бирақ ондай роллерде ойнағанлар ҳақыйқый турмыста ондай емес, қәлби, ар-ҳужданы таза, ҳәттеки, көзи әззилердиң де қәлби таза инсанлар болады.
Солай екен, тилимизди жақсы дуўа ҳәм шийрин сөзге үйретип, жақсылардың жақсылығын айтып, олардан өрнек алайық. Ҳаўа менен суўсыз тиришлик болмағаны сыяқлы «Адам күни адам менен» болады. Күнлердиң күнинде намақул басқан ҳәр бир қәдемимизге пейлимизге бола жуўап беретуғын, қылмысларымыздың ақыбетин көретуғынымызды ҳеш қашан ядтан шығармайық. Соның ушын да, әтирапымыздағы инсанлар менен шын кеўилли көрисип, ҳал-аўҳал сорасып, арамызда инсаныйлық меҳир оятып, «Жоқарыға қарап пикир, төменге қарап шүкир қыл»ға әмел етейик, заманласлар!

Бекбай САПАРОВ,
Өзбекстан Журналистлери дөретиўшилик аўқамының ағзасы.
шаблоны для dleскачать фильмы

Пикир билдириу!

Атыныз:
E-Mail:
Полужирный Наклонный текст Подчеркнутый текст Зачеркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищенной ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Кодды киритин:

Уксас материаллар:

БИР БИЙЖӨНСИЗДИҢ ДЕБДИЎИ яғный, ҳақыйқа ...

Данышпанларымыз «Тилим саған наразыман, басымның бәлесисең, Тисим

МИЛЛИЙ ҮРП-ӘДЕТ, ДӘСТҮРЛЕР: ҮРДИС-ҮРДИМ ...

«Салтың болса, халқың бар, Халқың болса даңқың

ЖАҢАДАН МУЗЕЙ АШЫЛДЫ

Еслеў ҳәм қәдирлеў күни алдынан Шымбай районындағы 43-санлы
Сораунама
Сизге сайтымыз унады ма?
Ауа
Як
Онша емес
Болады

Хабарландырыу>> Хаммеси

ЖАЗЫЛЫЎ-2018 (И.А.Крыловтың изинен)

АЙБОЛИТ ДОКТОР: Республикалық, районлық ҳәм тараўлық, бийғәрез, мәмлекетлик емес газета-журналларға үш ай, алты айға жазылып...
Жаналыклар>> Хаммеси
Логин
Пароль
Есте саклау